و در جاى ديگر نيز ، مخصوصا اشاره مىكند به اينكه در ورم كبد ، درد ناحيه قفسه سينه به طرف شانه راست امتداد پيدا كرده و چون ضمنا صداى نيمه‌بم و رال‌هاى نمكى ريه نيز با آن توأم است ، فكر پزشك را به سوى بيمارى پلورو پولمونر معطوف مىسازد . مونگورو در كتاب بيمارىهاى كبد ، آنجا كه ورم كبد را شرح مىدهد ، مىنويسد تشخيص خيلى مشكل است . « 1 » در دايرة المعارف علوم پزشكى ، جلد مربوط به بيمارىهاى كبد ، دراين‌باره مىنويسد : « حتى بسيارى از پزشكان مجرب ممكن است اشتباه كنند » . « 2 » در اينجا لازم است به اين نكته اشاره شود كه چه بسيار بيمارانى بوده‌اند كه به ورم كبد مبتلا بوده ولى پزشكان از روى علايم موجود و مشهود ، اشتباها تشخيص التهاب ريه و پرده جنب داده‌اند . در بين اين بيماران ، مسلّما ، كسانى بوده‌اند كه از بيمارى جان به‌در نبرده‌اند و فوت كرده‌اند . در كالبدشكافى ثابت شده است كه بيمارى آنان ورم كبد بوده است نه ورم پرده جنب و نه ريه و فقط به دستيارى كالبدشكافى بوده كه تشخيص مرض مسلّم شده و علايم مربوط به ورم كبد در فصل بيمارىهاى كبد در كتاب‌هاى پزشكى ثبت گرديده است . با توجه به اين مطالب ، خوانندگان چقدر تعجب خواهند كرد وقتىكه بدانند پزشكان قديم ايران در نوشته‌هاى خود ، ضمن شرح بيمارىهاى كبد ، آنجا كه از ورم كبد بحث كرده‌اند ، به همين نكته كه ورم در كبد ولى علايم آن در ريه و سينه است ( به اين جهت موجب اشتباه طبيب در تشخيص مرض مىشود ) اشاره كرده‌اند و اين مىرساند كه دانش پزشكى در قديم ، تا چه اندازه پيشرفته و دقيق بوده و وسعت اطلاعات پزشكان قديم و احاطه آنان به مباحث مختلف پزشكى ، از جمله كالبدشكافى و آسيب‌شناسى چقدر زياد بوده است . از آن تعجب‌آورتر اين است كه پزشكان حاذق و عالىقدر ايرانى چگونه به وسيلهء آزمايش‌هاى بسيار ساده بالينى و با يكى دو علامت ، به‌سرعت و سهولت ، به طرز

--> ( 1 ) . Le diagnostic est tres difficile ( 2 ) . Aussi beauoup de medecins , meme prevenus , s , y , trompent